Drie cementrustieke bruggen

Een bijzonder verschijnsel in het park van De Paauw zijn drie bruggetjes over smalle sloten. Vanaf enige afstand gezien lijken ze gemaakt van boomstammen, dikke takken en worden ze soms geflankeerd door grote keien. Maar als je de bruggen beter bekijkt en het materiaal waaruit ze bestaan aanraakt, merk je dat ze gemodelleerd zijn uit cement. Je vraagt je af: wie verzint er zoiets? En wie was de persoon die deze bruggen liet maken?

Rustieke bruggen gemaakt van (echte) boomstammetjes en dikke takken vinden we al in parken uit de achttiende eeuw. Ze behoren bij de landschapsstijl waarbij een park was aangelegd in de vorm van een natuurlijk landschap, met heuveltjes, (gegraven) beekjes met rustieke bruggen en grappige folies (gebouwtjes die vooral voor de sier dienden). Deze houten bruggen refereerden aan de berglandschappen in Oostenrijk en Zwitserland, geliefde vakantieoorden voor de elite.

Vanaf 1875 begon de firma Moerkoet uit Utrecht met de fabricage van cementrustieke bruggen, rotspartijen, banken en prieeltjes. De bruggen bestonden uit spoorrails, ijzeren staven en cement. Met cement werden gegroefde boomstammen en takken gemodelleerd die in ieder geval vanuit de verte de suggestie van houtwerk wekten. Het voordeel van deze bruggen was dat ze veel duurzamer waren dan echt hout en verder nauwelijks onderhoud vergden. De naastgelegen rotsblokken werden opgebouwd uit kippengaas bestreken met cement.

De opdrachtgever van al dit fraais was Daniël Ruys (1873-1952), directeur van een scheepvaartmaatschappij en toevallig ook wethouder van Wassenaar. Hij liet tussen 1914 en 1916 de villa Ruys bouwen aan de Paauwlaan (nu de ambtswoning van de ambassadeur van Brazilië). Naast deze villa werd een reusachtige, ommuurde moestuin aangelegd, voorzien van talrijke kassen. Ook in die kassen waren cementrustieke elementen te vinden. Tussen de moestuin en het bos van De Paauw, dat toen ook voor een groot deel bij de villa Ruys behoorde, liep een brede sloot. Waarschijnlijk heeft de firma Moerkoet hier een rustieke kade aangelegd. Vanaf de moestuin voerde een rustieke brug naar het bosgedeelte, waar nog twee andere bruggetjes voor Daniël Ruys werden aangelegd. Het park van Ruys schuin achter het raadhuis werd in 1955 gekocht door de gemeente en opengesteld voor het publiek. Het is sindsdien weer onderdeel van het park De Paauw.

Hoewel veel duurzamer dan hout, hadden de cementen bruggen niet het eeuwige leven. Na meer dan honderd jaar restten alleen nog de bruggetjes zelf, zonder leuningen en ander bijwerk. Gelukkig heeft de gemeente Wassenaar het initiatief genomen om de bruggen te herstellen. Ze zijn de afgelopen tijd op voorbeeldige wijze gerestaureerd en gereconstrueerd, met financiële hulp van de provincie Zuid-Holland. Het zijn unieke voorbeelden van tuinsieraden die je zelden meer tegenkomt.

Tekst: Robert van Lit

Three cement rustic bridges

A remarkable feature in the park of De Paauw are three small bridges spanning narrow ditches. Seen from a distance, they appear to be made of tree trunks and thick branches, and are sometimes flanked by large boulders. But if you look at the bridges more closely and touch the material they are made of, you notice that they are modeled from cement. You wonder: who would come up with something like this? And who was the person who commissioned these bridges?

Rustic bridges made of (real) tree trunks and thick branches can be found in parks dating back to the eighteenth century. They belong to the landscape style, in which a park was laid out in the form of a natural landscape, featuring small hills, (excavated) streams with rustic bridges, and whimsical follies (small structures that served primarily for decoration). These wooden bridges referenced the mountain landscapes in Austria and Switzerland, beloved holiday destinations for the elite.

From 1875, the Moerkoet firm from Utrecht began manufacturing cement rustic bridges, rock formations, benches, and gazebos. The bridges consisted of railway tracks, iron bars, and cement. Grooved tree trunks and branches were modeled with cement, creating the suggestion of woodwork, at least from a distance. The advantage of these bridges was that they were much more durable than real wood and required hardly any maintenance. The adjacent boulders were constructed from chicken wire coated with cement.

The client for all this fine work was Daniël Ruys (1873-1952), director of a shipping company and, coincidentally, also an alderman of Wassenaar. Between 1914 and 1916, he had the Villa Ruys built on Paauwlaan (now the official residence of the Ambassador of Brazil). Next to this villa, a huge, walled kitchen garden was laid out, equipped with numerous greenhouses. Cement rustic elements could also be found in those greenhouses. A wide ditch ran between the vegetable garden and the De Paauw forest, which at the time also largely belonged to the Ruys villa. The Moerkoet firm likely constructed a rustic quay here. From the vegetable garden, a rustic bridge led to the forest section, where two other small bridges were built for Daniël Ruys. Ruys’s park, diagonally behind the town hall, was purchased by the municipality in 1955 and opened to the public. Since then, it has once again been part of De Paauw park.

Although much more durable than wood, the cement bridges did not last forever. After more than a hundred years, only the bridges themselves remained, without railings or other embellishments. Fortunately, the municipality of Wassenaar took the initiative to restore the bridges. They have recently been restored and reconstructed in an exemplary manner, with financial assistance from the Province of South Holland. They are unique examples of garden ornaments that you rarely encounter anymore.

Text: Robert van Lit