Boerderij Zuidhof

Aan de ventweg ten oosten van de Rijksstraatweg, in de richting van Leiden, begint een lange oprijlaan die voert naar de boerderij Zuidhof in de verte. De hoeve staat als het ware op een eilandje in de nog onbedorven polder. Zuidhof is een van de weinige boerderijen in Wassenaar die nog volop als agrarisch bedrijf in gebruik zijn. De koeien van Rinus en Els Bos zijn vaak in de omringende weilanden te zien.

De naam Zuidhof ontleent de boerderij aan het landgoed Zuidwijk dat even ten noorden van de boerderij is gelegen. Dat landgoed is al eeuwenoud. Oorspronkelijk was Zuidwijk een imposant, middeleeuws kasteel, dat omstreeks 1730 is vervangen door een herenhuis in de vorm van een paviljoen. Vanaf de openbare weg is Zuidwijk herkenbaar als een groot boscomplex.

Ook boerderij Zuidhof is zeer oud. Gedeelten ervan stammen nog uit de zestiende eeuw. Het woongedeelte was waarschijnlijk in de zeventiende eeuw in gebruik als buitenverblijf voor de rijke eigenaar die in de stad woonde. Een aanwijzing hiervoor is het feit dat de toenmalige eigenaar van de adellijke familie Van Wassenaer het recht kreeg om enkele zwanen bij de boerderij te houden. Dit recht was doorgaans voorbehouden aan kastelen en buitenplaatsen. De eigenaar en zijn gezin kwamen in de zomer vakantie houden op de boerderij. Zij gebruikten dan het voorhuis en de opkamer en verhuurden de rest van de boerderij aan een boer. Hiermee is Zuidhof een mooi voorbeeld van een ‘vroege buitenplaats’. Uit dit soort behuizingen groeiden later imposante Wassenaarse buitenverblijven als Backershagen, Rust en Vreugd en De Paauw.

Het voorhuis van de boerderij heeft nog grotendeels zijn zestiende en zeventiende-eeuwse gedaante. Achter de voordeur vinden we de ruime hal, met een stenen wenteltrap naar de opkamer. Onder de opkamer bevindt zich de grote, koele kelder waar vroeger melk en kaas werden bewaard.

De boerderij kwam in 1605 door koop aan mr. Cornelis van Kuyck, advocaat bij het Hof van Holland in Den Haag. Later werd baron d’Itre de eigenaar. Hij verkocht de boerderij in 1687 aan Jacob baron van Wassenaer Obdam, eigenaar van het aangrenzende kasteel Zuidwijk. Via de Van Wassenaers vererfde de boerderij op de familie Van Heeckeren van Wassenaer. De laatste particuliere eigenaresse woonde op kasteel Twickel in Delden. Zij bracht haar bezittingen onder in de Stichting Twickel, de huidige eigenaar.

Boerderij Zuidhof wordt sinds 1966 bewoond door leden van de familie Bos. De huidige generatie heeft maar liefst zo’n 140 koeien met bijbehorend jongvee.

Tekst: Robert van Lit

Zuidhof Farm

Along driveway begins on the service road east of the Rijksstraatweg, in the direction of Leiden, leading to the Zuidhof farm in the distance. The farmstead stands, as it were, on a small island in the still unspoiled polder. Zuidhof is one of the few farms in Wassenaar that is still fully in use as an agricultural business. Rinus and Els Bos’s cows can often be seen in the surrounding meadows. 

The farm derives its name Zuidhof from the Zuidwijk estate, which is located just north of the farm. That estate is centuries old. Originally, Zuidwijk was an imposing medieval castle, which was replaced around 1730 by a manor house in the form of a pavilion. From the public road, Zuidwijk is recognizable as a large forest complex. 

Zuidhof farm is also very old. Parts of it date back to the sixteenth century. The living quarters were likely used in the seventeenth century as a country retreat for the wealthy owner who lived in the city. An indication of this is the fact that the then-owner, from the noble Van Wassenaer family, was granted the right to keep a few swans at the farm. This right was usually reserved for castles and country estates. The owner and his family came to vacation at the farm during the summer. They used the front house and the upstairs room and rented out the rest of the farm to a farmer. This makes Zuidhof a fine example of an ‘early country estate’. Imposing Wassenaar country residences such as Backershagen, Rust en Vreugd, and De Paauw later developed from this type of dwelling. 

The front house of the farm still largely retains its sixteenth- and seventeenth-century appearance. Behind the front door, we find the spacious hall, with a stone spiral staircase leading to the upstairs room. Beneath the upstairs room is the large, cool cellar where milk and cheese were formerly stored.

The farm came into the possession of Mr. Cornelis van Kuyck, a lawyer at the Court of Holland in The Hague, through purchase in 1605. Later, Baron d’Itre became the owner. He sold the farm in 1687 to Jacob Baron van Wassenaer Obdam, owner of the adjacent ZuidwijkCastle. Through the Van Wassenaers, the farm was inherited by the Van Heeckeren van Wassenaer family. The last private owner lived at Twickel Castle in Delden. She placed her assets under the management of the Twickel Foundation, the current owner. 

Farm Zuidhof has been inhabited by members of the Bos family since 1966. The current generation owns no fewer than approximately 140 cows with accompanying young cattle. 

Text: Robert van Lit